Tê tay khi ngủ thường xảy ra khi tay, cổ tay hoặc khuỷu tay ở tư thế làm chèn ép dây thần kinh trong thời gian dài. Nếu cảm giác tê giảm nhanh sau khi đổi tư thế hoặc cử động tay, nguyên nhân có thể mang tính tạm thời.
Tuy nhiên, tê tay lặp lại nhiều đêm, kéo dài sau khi thức dậy, xuất hiện ở một nhóm ngón tay cố định hoặc kèm đau, yếu tay có thể liên quan đến hội chứng ống cổ tay, chèn ép dây thần kinh trụ, vấn đề thần kinh vùng cổ hoặc bệnh thần kinh ngoại biên.
Đây là một trong những nhóm bệnh và triệu chứng cần được đánh giá dựa trên vị trí tê, thời gian kéo dài và biểu hiện đi kèm thay vì chỉ dựa vào việc tay trái hay tay phải bị tê.
Đặc biệt, nếu tê xuất hiện đột ngột kèm yếu một bên cơ thể, méo mặt, nói khó, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội, cần cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ.
Tê tay khi ngủ là bị gì?
Tê tay khi ngủ là cảm giác giảm cảm giác, châm chích, kiến bò hoặc như kim châm ở bàn tay và các ngón xuất hiện trong lúc ngủ hoặc ngay sau khi thức dậy.
Một đợt tê ngắn sau khi nằm đè lên cánh tay thường có thể giảm khi đổi tư thế. Ngược lại, triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần có thể xuất hiện khi dây thần kinh bị chèn ép, kích thích hoặc tổn thương.
Điều quan trọng không chỉ là “tay nào bị tê” mà còn là:
- Ngón nào bị tê.
- Tê một hay hai tay.
- Có đau cổ hoặc đau cổ tay không.
- Có yếu tay hoặc làm rơi đồ không.
- Cảm giác tê có hết sau khi đổi tư thế không.
- Triệu chứng xuất hiện thỉnh thoảng hay lặp lại nhiều đêm.
Những đặc điểm này giúp định hướng nhóm nguyên nhân tốt hơn việc chỉ dựa vào tên triệu chứng.
Vì sao khi ngủ bị tê tay?
Nằm đè tay hoặc giữ tư thế quá lâu
Nằm đè lên cánh tay hoặc giữ cổ tay, khuỷu tay ở một tư thế lâu có thể tạo áp lực tạm thời lên dây thần kinh và gây cảm giác tê.
Trường hợp này thường xuất hiện sau một tư thế ngủ nhất định và giảm khá nhanh khi đổi tư thế, duỗi tay hoặc cử động nhẹ.
Nếu tê chỉ thỉnh thoảng xảy ra và hết hoàn toàn sau khi đổi tư thế, nguy cơ bệnh lý thường thấp hơn trường hợp triệu chứng lặp lại thường xuyên hoặc kéo dài.
Hội chứng ống cổ tay
Hội chứng ống cổ tay là một nguyên nhân quan trọng của tê tay về đêm. Tình trạng này xảy ra khi dây thần kinh giữa bị chèn ép tại đường hầm nhỏ ở cổ tay gọi là ống cổ tay.
Triệu chứng thường gồm tê, châm chích hoặc cảm giác như điện giật ở:
- Ngón cái.
- Ngón trỏ.
- Ngón giữa.
- Một phần ngón áp út.
Ngón út thường không phải vùng cảm giác điển hình của dây thần kinh giữa.
Triệu chứng hội chứng ống cổ tay có thể xuất hiện khi cầm điện thoại, sách hoặc vô-lăng và đôi khi đủ rõ để đánh thức người bệnh giữa đêm. Khi tình trạng tiến triển, người bệnh có thể thấy yếu tay hoặc dễ làm rơi đồ.
Chèn ép dây thần kinh trụ ở khuỷu tay
Nếu tê tập trung nhiều ở ngón út và phần ngón áp út gần ngón út, cần nghĩ đến vùng chi phối của dây thần kinh trụ hơn là hội chứng ống cổ tay.
Dây thần kinh trụ đi qua khu vực khuỷu tay. Việc giữ khuỷu gập lâu, trong đó có tư thế ngủ, có thể làm triệu chứng rõ hơn ở người đang bị chèn ép dây thần kinh tại vị trí này.
Một số biểu hiện có thể gặp gồm:
- Tê hoặc châm chích ở ngón út.
- Tê một phần ngón áp út.
- Yếu lực nắm.
- Triệu chứng rõ hơn khi khuỷu gập lâu.
Dây thần kinh vùng cổ bị chèn ép
Tê tay kèm đau từ cổ lan xuống vai hoặc cánh tay có thể liên quan đến chèn ép hoặc kích thích rễ thần kinh vùng cổ.
Người bệnh có thể gặp:
- Đau từ cổ lan xuống cánh tay.
- Tê hoặc giảm cảm giác.
- Châm chích.
- Yếu tay.
- Khó giữ đồ vật.
Triệu chứng liên quan rễ thần kinh cổ thường có thể thiên về một bên cơ thể.
Vì vậy, nếu vừa tê tay vừa đau cổ hoặc cảm giác đau chạy dọc xuống cánh tay, không nên chỉ tập trung thay đổi tư thế bàn tay khi ngủ.
Bệnh thần kinh ngoại biên và đái tháo đường
Bệnh thần kinh ngoại biên cũng có thể gây tê, châm chích, nóng rát hoặc yếu ở tay và chân.
Ở người mắc đái tháo đường, đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương dây thần kinh và các mạch máu nhỏ nuôi dây thần kinh. Bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường thường ảnh hưởng chân trước nhưng cũng có thể xuất hiện ở bàn tay và cánh tay.
Nếu tê không chỉ xảy ra ở tay mà còn xuất hiện ở bàn chân, hai bên cơ thể hoặc kéo dài cả ban ngày, cần đánh giá rộng hơn thay vì chỉ xem đây là vấn đề tư thế ngủ.
Với người đã được chẩn đoán đái tháo đường, việc kiểm soát bệnh nền cũng bao gồm chế độ dinh dưỡng cho người bệnh tiểu đường phù hợp bên cạnh thuốc, vận động và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn chuyên môn.
Thiếu vitamin B12 có gây tê tay không?
Thiếu vitamin B12 có thể gây tê hoặc châm chích ở tay và chân do ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
Tuy nhiên, không thể kết luận một người thiếu vitamin B12 chỉ vì bị tê tay khi ngủ.
Nếu triệu chứng xuất hiện ở cả tay và chân hoặc đi kèm những yếu tố nguy cơ thiếu vi chất, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá dinh dưỡng và xét nghiệm phù hợp.
Phần thiếu vitamin và khoáng chất chỉ là một nhánh nguyên nhân. Không nên tự bổ sung vitamin liều cao chỉ dựa trên triệu chứng tê tay.
Vị trí ngón tay bị tê có giúp phân biệt nguyên nhân không?
Có. Vùng ngón tay bị tê là một trong những thông tin hữu ích để định hướng dây thần kinh nào có thể đang bị ảnh hưởng.
| Vị trí tê nổi bật | Nhóm nguyên nhân cần nghĩ đến |
|---|---|
| Ngón cái, trỏ, giữa và một phần áp út | Dây thần kinh giữa, đặc biệt hội chứng ống cổ tay |
| Ngón út và phần ngón áp út gần ngón út | Dây thần kinh trụ |
| Tê kèm đau từ cổ lan xuống cánh tay | Có thể liên quan rễ thần kinh vùng cổ |
| Tê cả tay và chân, thường hai bên | Cần đánh giá bệnh thần kinh ngoại biên hoặc nguyên nhân chuyển hóa |
| Tê không theo vùng cố định và hết nhanh khi đổi tư thế | Có thể liên quan chèn ép tạm thời do tư thế |
Bảng trên chỉ giúp định hướng. Vị trí tê không đủ để tự chẩn đoán bệnh vì các tình trạng thần kinh có thể có biểu hiện chồng lấn.
Tê tay khi ngủ có nguy hiểm không?
Tê tay khi ngủ không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Mức độ đáng lo phụ thuộc vào cách triệu chứng xuất hiện, thời gian kéo dài và các biểu hiện đi kèm.
| Tình trạng | Hướng xử lý |
|---|---|
| Tê sau khi nằm đè tay, hết nhanh khi đổi tư thế | Có thể theo dõi và điều chỉnh tư thế |
| Tê lặp lại nhiều đêm | Nên tìm nguyên nhân |
| Tê cố định ở cùng nhóm ngón tay | Có thể liên quan một dây thần kinh cụ thể |
| Tê kèm đau cổ hoặc đau lan xuống tay | Nên được đánh giá nếu tái diễn |
| Tê kèm yếu tay hoặc hay làm rơi đồ | Nên đi khám |
| Tê kéo dài sau khi thức dậy | Nên đi khám nếu thường xuyên xảy ra |
| Tê xuất hiện đột ngột kèm yếu, méo mặt hoặc nói khó | Cần cấp cứu |
Điểm cần theo dõi là tần suất, thời gian kéo dài, vùng phân bố và triệu chứng đi kèm, không chỉ mức độ tê tại một thời điểm.
Tê tay trái khi ngủ có đáng lo hơn tay phải không?
Tê tay trái khi ngủ không mặc định nguy hiểm hơn tê tay phải. Điều cần quan tâm hơn là pattern triệu chứng.
Ví dụ, tê chỉ xảy ra khi nằm nghiêng đè lên tay trái và hết sau khi đổi tư thế khác với tê tay trái xuất hiện đột ngột kèm yếu mặt, yếu chân hoặc nói khó.
Tương tự, tê tay trái tập trung ở ngón cái, trỏ và giữa vào ban đêm có thể phù hợp với pattern chèn ép dây thần kinh giữa hơn là chỉ vì triệu chứng nằm ở phía trái.
Vì vậy, “trái hay phải” chỉ là một dữ kiện. Thời điểm, ngón tay bị ảnh hưởng, thời gian kéo dài và các triệu chứng đi kèm quan trọng hơn.
Tê tay khi ngủ đêm, ngủ trưa và lúc mới ngủ dậy khác nhau thế nào?
Tê nhiều vào ban đêm hoặc sáng ngủ dậy
Tê lặp lại vào ban đêm hoặc ngay khi thức dậy cần chú ý đến tư thế ngủ và các hội chứng chèn ép thần kinh.
Hội chứng ống cổ tay đặc biệt thường rõ hơn vào ban đêm. Trong một số trường hợp phù hợp, nẹp cổ tay có thể được sử dụng để giữ cổ tay ở vị trí trung tính khi ngủ.
Nếu tê chỉ xảy ra một lần sau khi nằm đè tay và hết nhanh, có thể theo dõi. Nếu tình trạng này xảy ra gần như mỗi đêm hoặc kéo dài sang buổi sáng, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ đổi tư thế.
Tê tay khi ngủ trưa
Tê tay khi ngủ trưa không phải một bệnh riêng.
Nếu ngủ trưa trong tư thế gối đầu lên tay, nằm đè cánh tay hoặc gập khuỷu lâu, dây thần kinh có thể bị chèn ép tương tự khi ngủ ban đêm.
Nếu triệu chứng cũng xảy ra khi ngủ đêm, trong sinh hoạt ban ngày hoặc kéo dài sau khi tỉnh, nên đánh giá dựa trên pattern chung thay vì chỉ tập trung vào thời điểm ngủ trưa.
Tê tay khi ngủ và khi lái xe
Tê xuất hiện cả ban đêm và khi giữ vô-lăng là một pattern đáng chú ý đối với hội chứng ống cổ tay.
Người mắc hội chứng ống cổ tay có thể thấy tê hoặc châm chích khi giữ vô-lăng, cầm điện thoại hoặc giữ sách trong thời gian dài.
Điều này không tự động xác nhận hội chứng ống cổ tay, nhưng là thông tin hữu ích để mô tả cho bác sĩ nếu triệu chứng tái diễn.
Cách khắc phục tê tay khi ngủ tại nhà
Nếu tê nhẹ, thỉnh thoảng và liên quan rõ với tư thế, ưu tiên giảm chèn ép lên dây thần kinh thay vì dùng thuốc ngay.
Bạn có thể:
- Tránh ngủ đè trực tiếp lên cánh tay hoặc bàn tay.
- Hạn chế giữ khuỷu tay gập quá lâu trong khi ngủ.
- Tránh để cổ tay gập sâu trong thời gian dài.
- Đổi tư thế khi tay bắt đầu tê.
- Cử động nhẹ bàn tay, cổ tay và các ngón sau khi thức dậy.
- Theo dõi nhóm ngón nào thường bị tê và triệu chứng kéo dài bao lâu.
- Giảm những hoạt động lặp đi lặp lại làm triệu chứng rõ hơn nếu nhận thấy mối liên hệ.
Nếu có pattern phù hợp với hội chứng ống cổ tay, nẹp cổ tay giữ cổ tay ở vị trí trung tính vào ban đêm có thể giúp giảm áp lực lên dây thần kinh giữa ở một số trường hợp.
Không nên cố kéo, bẻ hoặc thực hiện động tác mạnh khi chưa biết nguyên nhân của triệu chứng.
Bị tê tay khi ngủ uống thuốc gì?
Không có một loại thuốc chung dành cho mọi trường hợp tê tay khi ngủ. Thuốc hoặc phương pháp điều trị phải phụ thuộc vào nguyên nhân.
Ví dụ, với hội chứng ống cổ tay, thuốc giảm đau thông thường có thể giúp giảm đau trong thời gian ngắn nhưng không giải quyết nguyên nhân dây thần kinh bị chèn ép.
Các nguyên nhân khác như bệnh thần kinh do đái tháo đường, chèn ép rễ thần kinh cổ hoặc thiếu vitamin B12 lại cần hướng đánh giá và điều trị khác.
Do đó, không nên:
- Tự uống vitamin liều cao vì nghĩ rằng tê tay chắc chắn do thiếu chất.
- Tự dùng thuốc giảm đau kéo dài.
- Tự dùng thuốc điều trị thần kinh khi chưa được đánh giá.
- Dùng thuốc để che triệu chứng đang ngày càng nặng.
Nếu tê thường xuyên, việc tìm đúng nguyên nhân quan trọng hơn chọn một loại thuốc để giảm triệu chứng tạm thời.
Khi nào tê tay khi ngủ cần đi khám?
Nên đi khám nếu tê tay tái diễn thường xuyên, không hết sau khi đổi tư thế hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến sức mạnh và khả năng sử dụng bàn tay.
Các tình huống đáng chú ý gồm:
- Tê xảy ra nhiều đêm liên tiếp.
- Cảm giác tê kéo dài sau khi tỉnh ngủ.
- Tê ngày càng thường xuyên hoặc nặng hơn.
- Tê xuất hiện cả ban ngày.
- Đau cổ tay hoặc đau từ cổ lan xuống tay.
- Yếu lực nắm.
- Thường xuyên làm rơi đồ.
- Khó thực hiện động tác tinh như cài nút áo.
- Tê cả tay và chân.
- Có bệnh đái tháo đường hoặc bệnh thần kinh đã biết.
Hội chứng ống cổ tay kéo dài có thể dẫn đến tê dai dẳng và giảm sức mạnh bàn tay nếu dây thần kinh giữa tiếp tục bị chèn ép.
Khi nào cần cấp cứu ngay?
Cần cấp cứu nếu tê xuất hiện đột ngột và đi kèm các dấu hiệu thần kinh khác.
Các dấu hiệu cảnh báo gồm:
- Yếu hoặc tê đột ngột ở mặt, tay hoặc chân, đặc biệt một bên cơ thể.
- Méo mặt.
- Nói khó hoặc khó hiểu lời nói.
- Chóng mặt, mất thăng bằng hoặc khó đi lại đột ngột.
- Rối loạn thị giác đột ngột.
- Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột không rõ nguyên nhân.
Những biểu hiện này có thể liên quan đến đột quỵ hoặc tình trạng thần kinh cấp tính và không nên được xử lý như một cơn tê tay thông thường.
Tại Việt Nam, có thể gọi 115 để yêu cầu cấp cứu y tế.
Không nên tự lái xe đến bệnh viện nếu đang có dấu hiệu thần kinh cấp tính.
Bác sĩ có thể kiểm tra gì khi tê tay kéo dài?
Bác sĩ thường bắt đầu bằng vị trí tê, thời điểm xuất hiện, sức mạnh cơ và các yếu tố làm triệu chứng tăng hoặc giảm.
Tùy pattern triệu chứng, quá trình đánh giá có thể gồm:
- Khám cảm giác ở bàn tay và ngón tay.
- Kiểm tra sức mạnh bàn tay.
- Đánh giá vùng cổ, vai, khuỷu và cổ tay.
- Xét nghiệm dẫn truyền thần kinh hoặc điện cơ khi cần.
- Xét nghiệm đường huyết khi nghi nguyên nhân chuyển hóa.
- Xét nghiệm vitamin B12 khi bệnh sử và triệu chứng phù hợp.
- Chẩn đoán hình ảnh nếu nghi vấn đề cấu trúc vùng cổ hoặc thần kinh.
Không phải người bị tê tay khi ngủ đều cần làm toàn bộ các xét nghiệm trên. Việc kiểm tra được lựa chọn dựa trên pattern triệu chứng, bệnh sử và kết quả khám.
Kết luận
Tê tay khi ngủ thường liên quan đến tư thế hoặc chèn ép dây thần kinh, nhưng triệu chứng tái diễn cũng có thể là dấu hiệu của hội chứng ống cổ tay, chèn ép dây thần kinh trụ, vấn đề thần kinh vùng cổ hoặc bệnh thần kinh ngoại biên.
Nếu tay chỉ tê sau khi nằm đè và hết nhanh khi đổi tư thế, bạn có thể bắt đầu bằng việc điều chỉnh tư thế và theo dõi.
Ngược lại, tê lặp lại nhiều đêm, kéo dài, tập trung ở cùng nhóm ngón hoặc đi kèm yếu tay nên được khám để xác định nguyên nhân.
Tê xuất hiện đột ngột cùng yếu một bên cơ thể, méo mặt, nói khó, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội là tình huống cần cấp cứu ngay.